Dzielenie się to jeden z ważniejszych elementów wychowania społecznego. Nauka tej umiejętności to proces wymagający konsekwencji i cierpliwości. Sprawdź, jak nauczyć dziecko dzielenia się z innymi.
Spis treści
Jak nauczyć dziecko dzielenia się? Najważniejsze informacje:
- Dzielenie się to jedna z kluczowych umiejętności w rozwoju społecznym smyka, zazwyczaj zdobywana ok. 4-5. roku życia.
- Umiejętność dzielenia się jest trudna dla dzieci z powodu m.in. braku cierpliwości, silnego poczucia własności, niedojrzałej empatii oraz strachu przed utratą uwagi dorosłego i posiadanego przedmiotu.
- Jak wytłumaczyć dziecku dzielenie się? Należy dostosować język i przykłady do wieku i etapu rozwoju malucha, nazywać emocje, pokazywać dziecku, że dzielenie się nie oznacza straty oraz odpowiednio modelować zachowania.
- Dobrym sposobem na nauczenie dziecka dzielenia się są zabawy, np. zabawa w kolejkę, gry z naprzemiennością, wspólne budowanie i wspólne projekty.
- Aby mądrze wspierać dziecko, należy unikać takich błędów, jak: zmuszanie do oddawania przedmiotu, brak prezentowania przykładów, porównywanie z innymi i zawstydzanie dziecka.
Jak nauczyć dziecko dzielenia się i dlaczego jest to wyzwanie?
Dzielenie się to zazwyczaj trudna umiejętność dla dzieci, zwłaszcza w pierwszych latach życia. To właśnie wtedy poczucie „moje” jest najsilniej rozwinięte, przez co nauka dzielenia się z innymi nie zawsze przebiega prosto. Do ok. 3. roku życia posiadanie czegoś („to moje”) oraz samodzielność („ja sam”) stanowią bardzo istotny i ważny etap u dziecka. Dopiero później, w miarę rozwoju empatii, maluchy odkrywają przyjemność płynącą nie tylko z posiadania danej rzeczy, ale również dzielenia się nią z innymi. Umiejętność ta rozwija się ok. 4-5. roku życia dziecka. Pojawia się stopniowo, a nie z dnia na dzień.
Dzielenie się – dlaczego dla dzieci to takie trudne?
Dzielenie się może być prawdziwym wyzwaniem dla dziecka. Nie oznacza to jednak, że maluch jest „samolubny” – opór ten to naturalny etap rozwoju, który wynika z jeszcze ograniczonych umiejętności społecznych. Skąd jeszcze biorą się trudności z dzieleniem się z innymi?
- Silne poczucie własności – kilkuletnie dziecko ma jeszcze bardzo silne poczucie własności. U malucha „moje” jest mocno rozwinięte i stanowi istotny element poczucia bezpieczeństwa i możliwości decydowania o sobie i świecie.
- Niedojrzała empatia – dziecko dopiero uczy się rozpoznawać uczucia innych i ma duże trudności z przewidywaniem skutków swoich działań.
- Brak umiejętności czekania – dzieci zwykle są bardzo niecierpliwe, nie potrafią i nie chcą czekać na swoją kolej (np. żeby pobawić się zabawką) i chcą mieć coś natychmiast, tu i teraz.
- Strach przed utratą zabawki lub uwagi dorosłego – brak chęci dzielenia się może wynikać z obawy o utratę uwagi opiekuna lub ze strachu, że ktoś zabierze mu zabawkę na zawsze.
Zobacz też: Jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami? Wskazówki jak okazać wsparcie
Od kiedy dziecko zaczyna rozumieć dzielenie się?
Zdobywanie tej umiejętności to stopniowy proces, rozwijający się wraz z dojrzewaniem społecznym i emocjonalnym pociechy.
- Maluch 1-2 lata – roczne niemowlę i dwuletni malec mają jeszcze silne poczucie posiadania. To etap, w którym „to moje” jest bardzo wyraźne. Dziecko postrzega przedmioty w otoczeniu jako swoją własność, z którą trudno jest mu się rozstać.
- 3-latek – w wieku ok. 3 lat następują pierwsze próby wymiany i dzielenia się, zwłaszcza w sytuacjach, gdy rówieśnicy i dorośli zachęcają dziecko do współpracy.
- Dziecko 4-5 lat – w tym okresie u dziecka pojawiają się empatia i zrozumienie zasad. Malec zaczyna pojmować podstawowe zasady społeczne. Uczy się współpracy w grupie, dzielenia się zabawkami i cierpliwego czekania na swoją kolej.
- Starsze dzieci – pociechy zaczynają rozumieć konsekwencje społeczne swojego zachowania. Dzięki rozwojowi empatii potrafią przewidywać reakcje innych osób oraz uczą się świadomie dzielić swoim czasem i zabawkami.
Rozwój empatii i umiejętności dzielenia się z innymi to wieloletni proces.
Sprawdź bezpieczne i wygodne akcesoria dla dzieci, takie jak wanienka z wkładką dla noworodka Stokke Flexi Bath XL oraz wózek spacerowy Baby Jogger City Mini GT2 Double.
Jak wytłumaczyć dziecku dzielenie się w prosty sposób?
Nauka dzielenia się powinna przebiegać w atmosferze wsparcia i zrozumienia. Ważna jest cierpliwość, brak presji i unikanie natarczywego pouczania. Dostosuj język i sposoby działania do wieku pociechy.
Jak wytłumaczyć dziecku dzielenie się? Do najważniejszych zasad należą:
- Mówienie językiem dziecka – dopasuj poziom języka oraz przykłady do umiejętności smyka. Używaj krótkich zdań. Wyjaśnij dziecku, co może osiągnąć, dzieląc się z innymi, np.: „Podziel się klockami z Anią, możecie razem zbudować z nich wielką wieżę”.
- Nazywanie emocji – w rozmowach z dzieckiem nazywaj uczucia, np.: „Widzę, że nie chcesz oddać zabawki. Boisz się, że ktoś Ci ją zniszczy?”. W ten sposób pomagasz dziecku rozpoznawać emocje.
- Przyjmowanie odmowy dziecka – zaakceptuj fakt, że dziecko nie zawsze chce oddać swoją rzecz. Pomóż mu określić i wyrazić towarzyszące temu emocje.
- Pokazywanie, że dzielenie się nie oznacza straty – wytłumacz malcowi, że zabawka do niego wróci (w przypadku pożyczenia przedmiotu) lub że dzielenie się sprawia radość innym. Pokazuj wartość takiego zachowania.
- Modelowanie zachowania przez dorosłych – pokaż dziecku na własnym przykładzie, że dzielenie się jest naturalne, np.: „Dam Ci kawałek ciasta, bo wiem, że je lubisz”. Zawsze pytaj dziecko o zgodę, zanim weźmiesz należącą do niego rzecz.
- Zachęcanie dziecka do dzielenia się przez wymianę – możesz zaproponować smykowi, aby pobawił się jedną zabawką, a kolega drugą, a po kilku minutach zamienili się nimi. W ten sposób pociecha uczy się, że dzielenie się może być korzystne dla obu stron.
Jak nauczyć dziecko dzielenia się z innymi przez zabawę?
Najskuteczniejszym sposobem nauki dzielenia się – podobnie jak wielu innych umiejętności – jest zabawa. Bawiąc się z dorosłymi i rówieśnikami, malec zdobywa nowe doświadczenia i umiejętności w przyjemny sposób. Nie czuje presji ani przymusu, tylko doświadcza korzyści, co wpływa na efektywność tej formy nauki.
Jak nauczyć dziecko dzielenia się? Do skutecznych sposobów należą przede wszystkim:
- Zabawy w kolejkę – dzięki czekaniu na swoją kolej malec uczy się cierpliwości, współpracy oraz szanowania potrzeb innych osób.
- Wspólne budowanie z klocków – ta aktywność uczy współpracy i współdzielenia przedmiotów.
- Gry z naprzemiennością – gry ruchowe lub planszowe, w których gracze czekają na swoją kolej. W ten sposób zabawa rozwija u dziecka umiejętność współdziałania i pójścia na kompromis.
- Wspólne projekty – malowanie, rysowanie i inne zabawy kreatywne uczą smyka dzielenia się materiałami oraz pomysłami.
Zobacz też: 5 Pomysłów na zabawy logopedyczne dla maluchów
Jak reagować, gdy dziecko nie chce się dzielić?
To, że dziecko nie chce się dzielić, jest naturalne, szczególnie w pierwszych latach życia. Dzielenie się może wywoływać u niego płacz i złość. W takich chwilach ważna jest odpowiednia reakcja dorosłego. Rodzic nie powinien zmuszać pociechy do podzielenia się ani jej zawstydzać, gdyż działania te mogą potęgować frustrację u dziecka.
Warto natomiast negocjować z dzieckiem i przedstawiać mu alternatywne rozwiązania, np.: „Możesz zamienić się z Tomkiem zabawkami” albo „Możesz pobawić się lalką jeszcze przez chwilę, ale potem oddaj ją Ani”. Nauka dzielenia się to proces stopniowy, dlatego dawaj dziecku czas, który pozwoli mu na oswojenie się z nią.
Jeśli malec reaguje złością i płaczem, zapewnij mu wsparcie. Bądź cierpliwy i spokojny. Nie zawstydzaj, nie karz pociechy ani nie wywołuj presji. Uznaj jej uczucia i prawo do negatywnych emocji, jednocześnie próbując znaleźć rozwiązania, np. „Rozumiem, że chcesz pobawić się sama zabawką, ale możemy ustalić czas, kiedy wróci ona do koleżanki”.
Dzielenie się w przedszkolu i na placu zabaw
Dzieci uczą się dzielenia podczas interakcji z rówieśnikami. Konflikty o zabawki czy czekanie na swoją kolej na huśtawkę to częste sytuacje społeczne, podczas których dziecko uczy się cierpliwości, respektowania zasad, budowania relacji z rówieśnikami, rozwiązywania sporów oraz właśnie współdzielenia. To ważny etap, w którym pociecha rozwija empatię i umiejętności komunikacyjne.
Jak wspierać dziecko, gdy uczy się dzielenia się poza domem? Dorosły może być mediatorem w konfliktach, pomagając w negocjacjach i wskazując dzieciom kompromisowe, sprawiedliwe dla obu stron rozwiązania. Istotne jest również nazywanie dziecięcych emocji oraz uczenie pociechy wyrażania swoich uczuć, a także prób zrozumienia innych.
Najczęstsze błędy rodzica, gdy dziecko nie potrafi się dzielić
W nauce dzielenia się ważne jest odpowiednie wsparcie dorosłych. Niestety, niewłaściwe podejście rodzica może sprawić, że dzielenie się zacznie kojarzyć się maluchowi z przymusem i negatywnymi emocjami, a tym samym nauka nie będzie skuteczna. Wspierając smyka w tym procesie, należy zatem zwracać baczną uwagę na pewne aspekty, które pomogą uniknąć błędów. Do najczęstszych pułapek, które zamiast pomóc, mogą zniechęcić pociechę i wzmacniać jej opór, należą:
- zmuszanie do oddawania rzeczy,
- zawstydzanie (np. mówienie do dziecka „jaki z ciebie egoista”),
- porównywanie z innymi,
- brak przykładu ze strony dorosłych.
Już wiesz, jak uczyć dziecko dzielenia się z innymi
Dzielenie się to kompetencja społeczna, która rozwija się stopniowo. Rolą dorosłego jest wspieranie, a nie wymuszanie tej umiejętności na dziecku. Cierpliwość, nieporównywanie z innymi oraz przede wszystkim dobry przykład są ważniejsze niż szybki efekt. Odpowiednie wsparcie ze strony rodzica pomoże smykowi w nabywaniu umiejętności dzielenia się i ogólnym rozwoju społeczno-emocjonalnym. Pamiętaj też o tym, że silna potrzeba posiadania („to moje”) stanowi istotny etap rozwoju dziecka w pierwszych latach życia. Opór przed dzieleniem się nie wynika zatem z tego, że pociecha jest samolubna, ale z naturalnego rozwoju smyka.
[[[PRODUKT:https://magento2:sgY3EvTQ@bobowozki.com.pl/pozostale-artykuly-p-stokke-tripp-trapp-krzeselko-do-karmienia-z-tacka-i-baby-set]]]
Dzięki naszym wskazówkom już wiesz, jak nauczyć dziecko dzielenia się z innymi. Najlepiej robić to poprzez dawanie dobrego przykładu oraz zabawy z rówieśnikami. A w jaki sposób Ty uczysz pociechę tej umiejętności? Podziel się z nami swoim doświadczeniem! Zobacz również bogaty asortyment sklepu BoboWózki, w którym znajdziesz sprzęty i akcesoria, dzięki którym codzienne życie z pociechą będzie przyjemniejsze i bezpieczniejsze. Sprawdź wózki, foteliki samochodowe, leżaczki, wanienki do kąpieli, krzesełka do karmienia (polecamy zwłaszcza model Stokke Tripp Trapp w zestawie z tacką i Baby Set) oraz szereg innych produktów od sprawdzonych marek.
Źródła:
https://mamologia.pl/jak-nauczyc-dziecko-dzielenia-sie/
https://wsip.pl/blog/jak-uczyc-dziecko-zdrowego-dzielenia-sie-z-innymi
https://allaboutparenting.pl/blog/jak-nauczyc-dziecko-dzielic-sie-8-sprawdzonych-metod-bez-przymusu/
