Hałas z ulicy, krzyki rodzeństwa czy migające światła z telewizora – to tylko część bodźców, które mogą oddziaływać na maluszka. Gdy jest ich zbyt dużo, mogą prowadzić do przestymulowania. Sprawdź, czym cechuje się przebodźcowane dziecko i jak mu pomóc.
Spis treści
Przebodźcowane dziecko – najważniejsze informacje:
- Przebodźcowanie – co to takiego? Jest to stan, w którym układ nerwowy dziecka otrzymuje nadmiar bodźców z otoczenia i nie potrafi sobie z nimi poradzić.
- Przestymulowanie niemowlaka i starszego dziecka może objawiać się m.in. krzykiem, nagłym płaczem, wybuchami złości i agresji, rozdrażnieniem, problemami z koncentracją oraz trudnościami z zaśnięciem.
- Do przyczyn przebodźcowania należą m.in.: brak rutyny i snu, nadmiar zabawek, ekranów, dźwięków i cukru, zbyt intensywny dzień poza domem, silne emocje i zmiany w otoczeniu.
- Jak wyciszyć nerwowe dziecko? Należy ograniczyć bodźce, usunąć źródła hałasu i mocnego światła, mówić do pociechy spokojnym głosem, zapewnić bliskość i kontakt fizyczny oraz zadbać o stały plan dnia.
Przebodźcowane dziecko – co to właściwie znaczy?
Przebodźcowanie dziecka (inaczej przestymulowanie) to stan, w którym układ nerwowy malca otrzymuje zbyt dużo bodźców z otoczenia i nie potrafi sobie z nimi poradzić. Występuje ono niezależnie od wieku, choć w zależności od etapu rozwoju może dawać różne objawy.
Trudności z zasypianiem, płacz, krzyk czy nadpobudliwość to sygnały, które często zdradzają przebodźcowane dziecko; u niektórych maluchów reakcja może być jednak odwrotna i objawiać się wycofaniem. To, co z zewnątrz może wyglądać jak „złe zachowanie”, jest w rzeczywistości reakcją organizmu na sytuację, z którą pociecha sobie nie radzi. Nie wolno zatem krzyczeć ani karać dziecka, gdy widzimy u niego nadmiar bodźców.
Przebodźcowanie – skąd się bierze u dzieci?
Przebodźcowanie niemowlaka i starszej pociechy może mieć różne przyczyny. Sprawdź, jakie są najczęstsze powody przestymulowania dziecka.
- Nadmiar dźwięków, ekranów i zabawek – grający w tle telewizor albo głośna muzyka, hałas z ulicy, migający ekran komputera lub smartfona, krzyki czy też wiele kolorowych (zwłaszcza interaktywnych) zabawek to najczęstsza przyczyna przestymulowania dziecka. W wyniku działania owych bodźców jego mózg pozostaje w stanie ciągłej gotowości, nie może się zregenerować i wyciszyć.
- Nadmiar cukru – przestymulowanie dziecka może być również spowodowane zbyt dużą ilością zjedzonego cukru. Nadmiar słodzonych napojów, batoników, cukierków i innych słodyczy, ale także owocowych musów, soków czy jogurtów z dodatkiem cukru intensywnie pobudza, co może skutkować szybszym wystąpieniem przebodźcowania.
- Intensywny dzień poza domem – rodzinna uroczystość, wizyta w centrum handlowym albo nowym miejscu wiążą się z wieloma bodźcami. Hałas, spotkanie nowych osób, mnóstwo dźwięków czy kolorów może wywołać intensywne emocje u pociechy. Nawet jeśli dzień jest dla dziecka przyjemny, po pewnym czasie skutkuje on zmęczeniem układu nerwowego i napięciem, a stąd już krótka droga do przestymulowania.
- Brak rutyny i snu – dla dziecka w każdym wieku niezwykle ważny jest odpowiednio długi wypoczynek, a także stały rytm dnia, który wpływa na jego poczucie bezpieczeństwa. Zbyt krótki sen i zaburzenia rytmu dnia sprawiają, że zdolność do samoregulacji małego organizmu spada. Zmęczenie powoduje, że pociecha trudniej radzi sobie z emocjami i łatwiej ulega przestymulowaniu.
- Silne emocje i zmiany w otoczeniu – zarówno pozytywne, jak i negatywne emocje, nowe sytuacje oraz wszelkie zmiany w otoczeniu i rutynie dziecka są bodźcami obciążającymi układ nerwowy smyka, których nadmiar prowadzi do przestymulowania.
Objawy przebodźcowania dziecka – jak je rozpoznać?
Po czym rozpoznać przebodźcowane dziecko? Objawy mogą być różne, w zależności m.in. od wieku pociechy. Sprawdź, jakie są najczęstsze objawy. Przebodźcowanie niemowlaka i starszej pociechy to przede wszystkim:
- Płacz bez wyraźnej przyczyny – pociecha może zacząć nagle płakać, np. w czasie spaceru w wygodnym wózku Stokke Yoyo 3, nawet gdy chwilę wcześniej wszystko wydawało się w porządku. Zazwyczaj trudno ją w takiej sytuacji uspokoić. Płacz jest sposobem na rozładowanie nagromadzonego napięcia.
- Rozdrażnienie i wybuchy złości – dziecko przebodźcowane często jest rozdrażnione, sfrustrowane i wybucha złością, co przejawia się m.in. krzykiem, gwałtownymi reakcjami czy rzucaniem przedmiotami.
- Trudności z zasypianiem – to kolejne często występujące objawy. Przebodźcowanie dziecka sprawia, że jego układ nerwowy jest pobudzony, pomimo zmęczenia organizmu. Przestymulowanie może przejawiać się problemami z zaśnięciem, częstym wybudzaniem się z drzemek i nocnego wypoczynku oraz nadmiernym wierceniem się w czasie snu.
- Nadmierna ruchliwość lub wycofanie – niektóre dzieci na nadmiar bodźców reagują nadpobudliwością: biegają, krzyczą czy skaczą. Inne z kolei wycofują się, unikają kontaktu, milkną i sprawiają wrażenie nieobecnych. Wszystkie te reakcje służą smykowi w radzeniu sobie z napięciem emocjonalnym.
Co istotne, przedstawione objawy mogą, ale nie muszą wystąpić u każdego dziecka. To, jak przestymulowane dziecko radzi sobie z nadmiarem bodźców, jest kwestią indywidualną.
Przebodźcowane niemowlę – objawy i sygnały ostrzegawcze
Objawy wskazujące na przestymulowanie mogą być różne w zależności od wieku i indywidualnych predyspozycji malca. Na co zwrócić uwagę w przypadku maluszków? Poza kłopotami ze snem, płaczliwością czy rozdrażnieniem, przebodźcowane niemowlę zazwyczaj pręży się i wygina ciało oraz odwraca główkę od bodźców z otoczenia (np. kierunku, z którego dobiega hałas). Częstymi objawami są też trudny do uspokojenia krzyk oraz trudności z karmieniem.
Niemowlęta nie potrafią jeszcze regulować emocji, przez co bardzo szybko reagują na nadmiar wrażeń. Nawet krótkie zetknięcie się z intensywnym światłem czy hałasem może prowadzić do przeciążenia układu nerwowego. Dlatego tak ważne jest zapewnienie dziecku spokoju i przewidywalności.
Dziecko przebodźcowane w różnym wieku – 4 lata, 6 lat i starsze dzieci
W przypadku starszych dzieci objawy przestymulowania są inne. Starsze pociechy potrafią już lepiej radzić sobie z emocjami i są w stanie przetwarzać więcej bodźców, ale w przypadku ich skumulowania mogą reagować bardzo gwałtownie.
Przebodźcowane dziecko – 4 lata
Dziecko 4-letnie ma jeszcze ograniczoną umiejętność regulowania emocji. Nie potrafi też w pełni nazwać swoich uczuć.
U dzieci 4-letnich przebodźcowanie najczęściej objawia się:
- intensywnymi napadami złości,
- trudnościami z wykonywaniem poleceń i podporządkowaniem się,
- nagłym krzykiem lub płaczem,
- problemami z zasypianiem,
- trudnościami z wyciszeniem się po emocjonalnym, pełnym wrażeń dniu,
- impulsywnością,
- zatykaniem uszu dłońmi.
Przebodźcowane dziecko – 6 lat
Starsze dzieci mają już większą świadomość emocji, ale nadal szybko dochodzi u nich do „przeciążenia” układu nerwowego w wyniku nadmiaru bodźców, zwłaszcza po dniu spędzonym w przedszkolu.
Przebodźcowanie u dzieci 6-letnich objawia się przede wszystkim:
- problemami z koncentracją,
- stresem i niepokojem,
- zmęczeniem,
- marudzeniem,
- kłótliwością i częstym rozdrażnieniem,
- nadmiernymi reakcjami i emocjonalnością w przypadku zwyczajnych, wręcz błahych sytuacji,
- silnymi wybuchami emocji w domu, często w godzinach popołudniowych lub wieczornych.
Przebodźcowanie u dzieci w wieku szkolnym
Dzieci w wieku szkolnym potrafią już dobrze radzić sobie z przetwarzaniem emocji i bodźców, jednak w przypadku przekroczenia „punktu krytycznego”, gdy nie są w stanie już dalej ich regulować, nadmierne napięcie znajduje ujście w zachowaniu.
U dzieci w wieku szkolnym przebodźcowanie zazwyczaj objawia się:
- drażliwością,
- płaczem po powrocie ze szkoły,
- wybuchami złości, a niekiedy agresji,
- zamknięciem się w sobie, wycofaniem,
- dolegliwościami somatycznymi, takimi jak bóle głowy, brzucha czy nudności.
W porównaniu z przedszkolakami dzieci w wieku szkolnym częściej „wybuchają” emocjonalnie z opóźnieniem. Przez cały dzień w szkole starają się trzymać emocje w ryzach i zwykle dopiero w bezpiecznym, domowym środowisku puszczają im hamulce. Młodsze dzieci nie posiadają jeszcze takich mechanizmów samoregulacji, dlatego u nich reakcje pojawiają się znacznie szybciej.
Jak wyciszyć przestymulowane dziecko?
Nadmiar bodźców może prowadzić do objawów, które są trudne i nieprzyjemne zarówno dla dziecka, jak i jego otoczenia. Jak wyciszyć przestymulowane dziecko? Wsparcie ze strony rodzica wymaga przede wszystkim spokoju i cierpliwości. Kluczowe jest ograniczenie stymulacji i pomoc w regulacji emocji. Zmniejszenie natłoku bodźców obejmuje usunięcie wszelkich źródeł hałasu czy intensywnego światła. Warto zatem posiedzieć z dzieckiem przez pewien czas w ciszy i półmroku.
[[[PRODUKT:https://magento2:sgY3EvTQ@bobowozki.com.pl/pozostale-artykuly-p-stokke-flexi-bath-xl-wanienka-wkladka-dla-noworodka]]]
Ważna jest też bliskość, kontakt fizyczny i samo bycie obok. Należy mówić do dziecka spokojnym głosem i nie wykonywać gwałtownych ruchów. Pomocne w wyciszeniu są także rutyna, przewidywalność i stały plan dnia. Drzemka, wspólne czytanie książki czy kąpiel w wanience Stokke Flexi Bath XL codziennie o określonych porach pomogą dziecku w zwiększeniu poczucia bezpieczeństwa. Pamiętaj też, że w przypadku przestymulowania bardzo istotna jest szybka reakcja rodzica, gdyż pomaga ona skrócić czas przeciążenia układu nerwowego.
Jak wyciszyć nerwowe dziecko na co dzień?
Wyciszenie dziecka nie polega tylko na doraźnym reagowaniu w sytuacjach kryzysowych. Ważne jest też codzienne wspieranie pociechy i dbałość o to, aby zapobiegać nadmiarowi bodźców oraz przestymulowaniu układu nerwowego smyka. W tym procesie niezwykle ważne jest zapewnienie dziecku odpowiedniej ilości snu nocnego, stały rytm dnia i rutynę oraz spokojne aktywności sensoryczne. Należy też zadbać o to, aby pociecha jak najwięcej czasu spędzała bez ekranów telewizora, komputera, smartfona czy tabletu. Regularne wyciszanie zmniejsza ryzyko wystąpienia kolejnych epizodów przebodźcowania.
Zobacz też: Zabawy wyciszające dla dziecka. TOP 11 pomysłów
Przebodźcowanie u dzieci a codzienne aktywności i zabawki
Codzienne aktywności oraz zabawki, którymi bawi się dziecko, mają duży wpływ na poziom pobudzenia smyka. Mimo że większość zabawek – zwłaszcza interaktywnych – jest określana jako „rozwojowe”, ich nadmiar może prowadzić do przebodźcowania. Zabawki te zazwyczaj są bardzo kolorowe i jednocześnie emitują różne dźwięki, światła i bodźce wizualne. To sprawia, że układ nerwowy dziecka pozostaje stale pobudzony.
Zbyt duża liczba zabawek, aktywności i atrakcji, często w połączeniu z hałasem, sprawia, że system nerwowy pociechy nie ma kiedy odpocząć i zregenerować się. To prosta droga do przestymulowania i pojawienia się jego charakterystycznych objawów.
Warto zatem pamiętać, że „mniej znaczy więcej”, a zbyt intensywne doznania mogą potęgować przestymulowanie dziecka, nawet jeśli w teorii są one „rozwojowe”. Należy więc zachować umiar w zapewnieniu smykowi codziennych atrakcji. Lepiej unikać bardzo częstych zmian aktywności, np. intensywnych zabaw i wyjść z domu, licznych zajęć dodatkowych czy zbyt wielu zabawek oferowanych dziecku jednocześnie. Wszystko to może obciążać układ nerwowy.
Należy mieć na uwadze, że dziecko na co dzień potrzebuje również czasu na powolną, swobodną zabawę, a nawet „czasu na nudę”, który pomoże mu wyciszyć i uspokoić system nerwowy.
Najczęstsze błędy rodziców przy przebodźcowaniu dziecka
Aby zminimalizować ryzyko przebodźcowania dziecka podczas codziennych zabaw i aktywności, warto pamiętać o kilku ważnych kwestiach. Jakich pułapek i błędów unikać? Do najczęstszych należą:
- próby „rozproszenia” dziecka kolejną atrakcją,
- ignorowanie sygnałów zmęczenia,
- brak przerw w intensywnym dniu,
- nadmiar bodźców bezpośrednio przed snem.
Już wiesz, jak wspierać przebodźcowane dziecko!
Nagły płacz, krzyki, wybuchy złości czy agresji nie muszą oznaczać „problemu wychowawczego”, ale mogą być efektem przebodźcowania. To naturalna reakcja rozwijającego się układu nerwowego na nadmiar bodźców z otoczenia, występująca u dzieci w każdym wieku (a często też u dorosłych).
Aby pomóc smykowi w poradzeniu sobie z przestymulowaniem oraz zminimalizować ryzyko wystąpienia tego stanu, zachowaj spokój, bądź empatyczny i uważny. Pomocne są też przedstawione w artykule wskazówki i porady.
A jak Ty pomagasz dziecku w radzeniu sobie z przebodźcowaniem? Podziel się z nami i innymi rodzicami sprawdzonymi radami. Zobacz też asortyment naszego sklepu. Oferujemy bezpieczne i wygodne wózki, takie jak model 2w1 Bebetto Flavio Pro, foteliki samochodowe, krzesełka do karmienia, łóżeczka, kołyski i inne akcesoria dla pociech w każdym wieku.
Źródła:
