Maluszki czasem uśmiechają się, płaczą i poruszają podczas snu. To sprawia, że wielu rodziców zastanawia się, czy noworodki mają sny. Sprawdź, czy tak małe dzieci miewają koszmary i dowiedz się, jak zapewnić im komfortowe warunki do odpoczynku.
Spis treści
Czy noworodki mają sny – to musisz wiedzieć
- Nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy noworodek ma sny i czy ewentualnie mogą to być koszmary.
- U maluszków duża część snu to tak zwany sen aktywny, który można porównać do fazy REM u dorosłego.
- W trakcie snu dziecko może poruszać rączkami i nóżkami. Zauważalne są również ruchy gałek ocznych pod zamkniętymi powiekami.
- Zdarza się, że dziecko podczas snu delikatnie popłakuje, jednak nie zawsze oznacza to pełne wybudzenie. Warto chwilę poobserwować maluszka przed wyjęciem go z łóżeczka, by sprawdzić, czy rzeczywiście się obudził i potrzebuje karmienia lub zmiany pieluszki.
- Spokojne warunki snu mogą ograniczyć dodatkowe wybudzenia, dlatego warto zadbać o przygaszone światło, komfortową temperaturę, ciszę i bezpieczne miejsce. Nie wyeliminuje to jednak pobudek typowych dla wieku.
Grymasy, delikatne popłakiwanie, poruszanie rękami i nogami – takie zachowanie u noworodka może dawać wrażenie, że o czymś śni. Z dalszej części artykułu dowiesz się, czy maluszek może mieć koszmary, dlaczego czasem uśmiecha się lub płacze w trakcie snu, a także jak zapewnić mu komfortowe i bezpieczne warunki do odpoczynku.
Zobacz również: Sen malucha – dlaczego noworodek nie chce spać?
Czy noworodki mają sny?
Nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy noworodek ma sny w takim znaczeniu, jak starsze dziecko czy dorosły. To wciąż sporna sprawa, nad którą badacze nieustannie się zastanawiają. Przykładowo, według psychologa Davida Foulkesa przez pierwsze lata życia maluszek nie ma typowych snów, natomiast u kilkuletnich dzieci sny się pojawiają, ale są wciąż statyczne, bez rozbudowanego scenariusza. Jego wnioski są kwestionowane. Niektórzy uważają, że maluszki śnią, ale co naturalne, nie mogą nam tego zakomunikować.
To, czy noworodki mają sny, nie jest więc w pełni jasne. Wiadomo jednak, że podczas snu mózg noworodka jest aktywny i przechodzi przez różne fazy. Sen aktywny maluszka to odpowiednik fazy REM u dorosłego, natomiast spokojny to NREM. Nie trwają one jednak tyle, co u dorosłego.
W aktywnej fazie snu możesz dostrzec u maluszka szybkie ruchy gałek ocznych pod zamkniętymi powiekami, a także ruchy kończyn czy zmianę mimiki. Wydaje się wtedy, jakby pociecha przeżywała coś we śnie. Nie pozwala to jednak stwierdzić, czy coś i co dokładnie śni się dziecku.
Jak wygląda sen noworodka?
W pierwszych tygodniach życia sen noworodka znacznie różni się od snu dorosłego. Dziecko śpi wielokrotnie w ciągu doby. Krótkie fragmenty snu przeplatają się z karmieniami i okresami czuwania.
Do 3. miesiąca życia przeważa sen aktywny, czyli REM. Dziecko budzi się na karmienie zwykle co około 2–3 godziny, a jego cykle snu są krótkie.
Cykl snu jest krótszy niż u dorosłego. Trwa około 40 minut, a po tym czasie maluszek może się na chwilę przebudzić. Otwiera oczy, porusza się czy wydaje pojedynczy, krótki dźwięk, ale nie musi to oznaczać końca drzemki.
Aktywny sen noworodka – dlaczego dziecko się rusza i wydaje dźwięki?
Śpiący noworodek nie musi leżeć nieruchomo. Podczas aktywnej fazy snu zdarza mu się poruszyć rękami lub nogami. Czasem robi też miny, na przykład marszczy twarz lub się uśmiecha. Wydaje również dźwięki – pomrukuje, wzdycha czy delikatnie zapłacze.
Takie zachowania są charakterystyczne dla aktywnej fazy snu. Same w sobie nie znaczą, że pociecha się wybudziła i nie odpowiadają na pytanie, czy noworodek ma sny i czy przyśnił mu się jakiś koszmar.
Nie każdy delikatny ruch czy dźwięk oznacza, że rodzic musi reagować. Maluszek może po krótkiej chwili uspokoić się i dalej drzemać. Zbyt szybkie zabranie go z łóżeczka mogłoby doprowadzić do pełnego wybudzenia.
Dlaczego niemowlę płacze przez sen?
Krótkie popłakiwanie bez pełnego wybudzenia nie mówi nam, co się śni niemowlakowi, ani nie wskazuje, że pociecha potrzebuje natychmiast karmienia czy przebrania. Taki odgłos może się pojawić podczas aktywnego snu, a także, gdy pociecha przechodzi z jednego cyklu do kolejnego.
Jeśli płacz ustaje po kilku chwilach, a maluszek ma wciąż zamknięte oczy, to wystarczy chwilę go poobserwować. W takiej sytuacji nie ma potrzeby, żeby go wybudzać. Jeśli jednak pociecha rzeczywiście się budzi, płacze dłuższą chwilę, to znak, że może potrzebować karmienia lub ma mokrą pieluszkę czy pojawił się u niej inny dyskomfort, na przykład związany z temperaturą w pomieszczeniu.
Kiedy dziecko zaczyna śnić?
Trudno odpowiedzieć jednoznacznie na pytanie, od kiedy dziecko zaczyna śnić. U starszych dzieci i dorosłych badania snu łatwiej przeprowadzić, bo można zapytać o doświadczenia. Noworodki nie są w stanie przekazać takiej informacji, przez co ich zdolność do śnienia wciąż jest sporną kwestią.
Choć nie da się stwierdzić, czy niemowlaki mają sny, to wiadomo, że mózg nie pozostaje bierny, gdy śpią. Porządkuje wtedy informacje zebrane w ciągu dnia i może je lepiej zapamiętać. Sen jest momentem regeneracji mózgu. W późniejszych latach również ma duży wpływ na proces przyswajania informacji, uczenia się oraz zdolność do koncentracji.
Przeczytaj również: Jak powinien spać noworodek? Prawidłowa pozycja do snu
Czy niemowlę może mieć koszmary?
Koszmary są nieprzyjemnymi marzeniami sennymi, które potrafią wybudzić ze snu nawet dorosłego. Występują też u starszych dzieci.
Nie wiemy, czy są możliwe u noworodków. Płacz czy grymas w trakcie snu nie pozwalają tego stwierdzić, dlatego nie należy przypisywać ich automatycznie koszmarom. Niespokojne zachowanie może oznaczać, że maluch:
- jest w fazie aktywnej snu,
- przechodzi z jednego cyklu snu do kolejnego,
- jest głodny,
- ma mokrą pieluszkę,
- odczuwa ból, na przykład brzucha.
Koszmary senne są lepiej opisane w przypadku dzieci w wieku przedszkolnym. Występują u kilkulatka w fazie REM, mogą go wybudzać i często sprawiają, że szuka wsparcia u rodziców. W tym wieku pociecha jest już w stanie zapamiętać treść snu i ją opisać.
Koszmary u niemowlaka a nocne wybudzenie
Sam odgłos krótkiego płaczu nie musi oznaczać koszmaru. Ważne, żeby obserwować zachowanie dziecka. Jeśli wciąż ma zamknięte oczy, czasem poruszy kończynami lub przez chwilę delikatnie zapłacze, to możliwe, że jest w aktywnej fazie snu i za moment się uspokoi.
Jeśli natomiast otwiera oczy, staje się bardziej czujne, a płacz trwa długo, to doszło do wybudzenia. Wciąż jednak nie można stwierdzić, że to koszmary odpowiadają za nagłe rozbudzenie się pociechy. Warto pomyśleć o typowych potrzebach, czyli karmieniu, zmianie pieluszki czy chęci kontaktu z rodzicem.
Dopiero u starszego dziecka, które potrafi opowiedzieć sen po przebudzeniu się, można używać określenia „koszmar” w bardziej jednoznaczny sposób. Znaczenie mają wiek i etap rozwoju. Zachowanie kilkulatka można połączyć z opisywanym przez niego nieprzyjemnym snem. U niemowlaka wybudzenie jest często związane z charakterystycznymi dla niego potrzebami.
Co robić, gdy niemowlę płacze lub niepokoi się przez sen?
Nie każdy odgłos dochodzący z łóżeczka wymaga natychmiastowej reakcji. Popiskiwanie czy grymas na twarzy warto przez chwilę poobserwować, bo mogą same ustąpić. Dzięki temu unikniesz sytuacji niepotrzebnego wybudzenia pociechy pomiędzy kolejnymi etapami snu.
Jeśli maluszek rozbudził się wyraźnie, a płacz nie ustępuje, to rozpocznij od sprawdzenia podstawowych potrzeb. Zwróć uwagę, czy:
- nie nadeszła pora karmienia,
- pieluszka wymaga zmiany,
- w pokoju panuje odpowiednia temperatura,
- ubranko jest wygodne.
Jeśli ma zapewnione podstawowe potrzeby, to możesz spróbować uspokoić pociechę delikatnym głaskaniem po głowie i spokojnym głosem. Gdy nie przynosi to efektu, maluch może wymagać wzięcia na ręce.
Nie można zakładać, że każdy nocny płacz oznacza problemy ze snem. W pierwszych miesiącach życia wybudzanie się jest naturalne i związane między innymi z potrzebą karmienia.
Jak zadbać o spokojny sen noworodka i niemowlęcia?
Na część nocnych pobudek nie masz wpływu. To naturalne, że maluszek przebudza się, gdy jest głodny czy potrzebuje zmiany pieluszki. Odpowiednie warunki mogą ograniczyć liczbę czynników powodujących wybudzenia, ale typowych dla wieku powodów wybudzeń nie wyeliminują.
By zadbać o odpoczynek pociechy, zmniejsz ilość bodźców przed snem. Ważne są przygaszone światło, brak głośnych odgłosów, a także spokojne rytuały przed zasypianiem, na przykład kąpiel.
Dla komfortu termicznego ważne jest odpowiednie ubranko. Żeby sprawdzić, czy dziecku nie jest za ciepło lub za zimno, dotknij karku.
Zwróć szczególną uwagę na bezpieczne ułożenie niemowlęcia do snu. Pamiętaj, by:
- w łóżeczku nie znajdowały się pluszowe zabawki czy dekoracje – mogą utrudnić swobodne oddychanie,
- nie stosować kołderki, którą maluch może sobie zakryć drogi oddechowe – bezpiecznym rozwiązaniem na chłodne noce jest śpiworek,
- kłaść noworodka na plecach – to zalecana pozycja do snu dla zdrowego maluszka,
- nie używać poduszek – noworodek potrzebuje płaskiej powierzchni, bez podparcia pod głową. Poduszka może utrudnić mu oddychanie, a także przyczynić się do przegrzewania.
Noworodek powinien spać na stosunkowo twardej, płaskiej powierzchni. Sprawdzi się materac, który znajdziesz w zestawie z łóżeczkiem Waldin 5w1 z kołyską. To model z pianki T25, ma 6 cm wysokości i wspiera ergonomiczną pozycję dziecka podczas snu. Łatwo zdjąć z niego pokrowiec i wyprać w razie potrzeby. Łóżeczko Waldin ma koła, które ułatwiają jego przestawianie. To mebel na wiele lat, bo możesz w przyszłości przekształcić go w kojec do zabawy czy stolik z ławeczką.
Zwróć uwagę nie tylko na materac, lecz także konstrukcję samego łóżeczka. Przykładowo Stokke SLEEPI V3 ma otwory w dnie, dzięki czemu dba o lepszy przepływ powietrza. To też wygodny model dla rodzica za sprawą kółek, które usprawniają przestawianie mebla. Są wyposażone w blokadę, która ogranicza ryzyko niespodziewanego przesunięcia się łóżeczka.
Niektóre modele pozwalają na delikatne pochylenie. Taką funkcję oferuje Chicco NEXT2ME FOREVER. Model jest dostawny, z otwieraną ścianką boczną i elastycznym materacykiem piankowym. Boki wykonane z siatki sprawiają, że powietrze może swobodnie krążyć.
Sprawdź, gdzie powinien spać noworodek? Czy łóżeczko dostawiane to dobry pomysł?
Już wiesz, czy noworodki mają sny!
Nie ma obecnie możliwości, aby sprawdzić i z pełną pewnością przyznać, czy noworodki mają sny. Wiemy, że występują u nich fazy snu. Duża część przypada na fazę aktywną, która jest podobna do fazy REM u dorosłego. Wraz z rozwojem mózgu zmienia się cykl snu – powoli staje się dłuższy.
To naturalne, że w trakcie snu maluszek porusza nogami czy rączkami, uśmiecha się, a nawet przez chwilę popłakuje. Z zewnątrz może to wyglądać jak reakcja na sen, jednak na podstawie tych zachowań nie da się potwierdzić, czy maluchowi śni się jakiś koszmar.
Jeśli dziecko delikatnie zapłacze czy zrobi grymas, nie trzeba od razu zabierać go z łóżeczka. Lepiej poobserwować go chwilę dłużej, żeby niechcący nie doprowadzić do pełnego wybudzenia. Jeśli natomiast płacz trwa dłużej, możliwe, że maluch potrzebuje karmienia czy zmiany pieluszki.
Nie da się całkowicie wyeliminować nocnych wybudzeń – to naturalne, że się pojawiają, gdy pociecha jest głodna czy odczuwa dyskomfort. Możesz jednak spróbować zminimalizować liczbę bodźców, które do nich doprowadzają. Zadbaj o odpowiednią temperaturę w pomieszczeniu, wygodny materacyk, brak hałasów i spokojne rytuały jeszcze przed snem.
Zajrzyj do oferty sklepu BoboWózki i wybierz wygodne łóżeczko dla dziecka.
Źródła:
