Dzięki rozwojowi funkcji poznawczych malec uczy się poznawać świat. Dowiedz się, na czym dokładnie polega rozwój poznawczy dziecka i jak przebiega w pierwszych latach życia.
Spis treści
Rozwój poznawczy dziecka – najważniejsze informacje:
- Rozwój poznawczy rozpoczyna się już od pierwszych dni życia dziecka
- Rozwój poznawczy u dziecka obejmuje pamięć, koncentrację, percepcję, rozumowanie i język
- Zabawy ruchowe i konstrukcyjne, rozmowy, wspólne czytanie oraz doświadczenia wspierają rozwój poznawczy u przedszkolaka
- W przypadku trudności z koncentracją, zapamiętywaniem i rozumieniem prostych poleceń, opóźnionego rozwoju mowy oraz braku zainteresowania zabawami i aktywnościami wymagającymi skupienia u dziecka warto rozważyć wizytę u specjalisty
Rozwój poznawczy dziecka – co to właściwie znaczy?
Jednym z kluczowych elementów rozwojowych malca jest rozwój poznawczy. Co to takiego? To proces, w którym dziecko uczy się myśleć, zapamiętywać, mówić, radzić sobie z nowymi sytuacjami, rozwiązywać problemy oraz rozumieć przyczyny i skutki. To dzięki niemu maluch stopniowo zaczyna rozumieć i poznawać świat oraz siebie. Wszystko, co służy progresji zdolności umysłowych, to właśnie rozwój poznawczy. Co obejmuje?
Rozwój poznawczy dziecka obejmuje przede wszystkim:
- pamięć,
- koncentrację,
- percepcję,
- logiczne myślenie i rozumowanie,
- mowę i język.
Funkcje poznawcze u dziecka – jak się rozwijają?
Rozwój poznawczy następuje już od pierwszych dni życia malca, równolegle do rozwoju społeczno-emocjonalnego i psychomotorycznego. Dziecko każdego dnia uczy się, przetwarzając informacje docierające do niego z otoczenia. Obserwowanie twarzy bliskich, reakcja na uśmiech mamy czy chwytanie zabawki stają się podstawą dla później zdobywanych umiejętności zapamiętywania, mówienia oraz rozumowania.
Rozwój poznawczy przebiega stopniowo: począwszy od prostych reakcji na bodźce, aż po bardziej złożone operacje z zakresu logicznego myślenia, wnioskowania i komunikacji. Rozpoczyna się od ćwiczenia zdolności obserwacji i skupiania uwagi. Już od pierwszych chwil życia noworodek reaguje na dźwięki, ruch i światło. W wieku ok. 3-6 miesięcy niemowlę potrafi już skupić wzrok na przedmiotach i twarzach, a w kolejnych miesiącach coraz dłużej utrzymuje uwagę na konkretnych czynnościach.
Od ok. 1. roku życia dziecko rozwija pamięć. Najpierw zapamiętuje i uczy się prostych schematów oraz codziennych rytuałów, np. tego, że po kąpieli następuje sen. W okresie przedszkolnym zapamiętuje coraz więcej: imiona, wierszyki, bajki czy piosenki. W wieku szkolnym u dziecka rozwija się pamięć długotrwała i umiejętność logicznego oraz abstrakcyjnego rozumowania.
Od ok. 1. roku życia następuje też rozwój mowy. Dziecko najpierw zaczyna głużyć, później gaworzyć, a w końcu mówić pierwsze słowa. W wieku ok. 1-2 lat zna zwykle kilka lub kilkanaście słów, a 2-3-letni malec potrafi budować proste zdania. Kolejne lata to okres intensywnego rozwoju językowego.
Na okres od ok. 3.-4. roku życia przypada intensywny rozwój zdolności myślenia i rozumowania. Dziecko uczy się rozumieć zależności przyczynowo-skutkowe, przewidywać efekty działań, rozwiązywać problemy oraz klasyfikować przedmioty. W okresie szkolnym pociecha rozwija umiejętności myślenia abstrakcyjnego i logicznego.
Dlatego w rozwoju pomogą codzienne rozmowy z pociechą, wspólne czytanie, układanki oraz gry i zabawy rozwijające spostrzegawczość, mowę i inne zdolności poznawcze.
Rozwój poznawczy dziecka w wieku przedszkolnym
Rozwój poznawczy w wieku przedszkolnym to prawdziwy skok rozwojowy w życiu dziecka. Pociecha uczy się logicznie myśleć, rozumie pojęcie czasu, a jego mowa gwałtownie się rozwija. Mądre wspieranie malucha na tym etapie pozwoli mu lepiej zrozumieć świat, rozwinąć samodzielność i przygotować się do nauki szkolnej.
Zabawy ruchowe i konstrukcyjne
[[[PRODUKT:https://magento2:sgY3EvTQ@bobowozki.com.pl/anex-ozy-krzeselko-do-karmienia
Aby wspierać rozwój poznawczy dziecka w wieku przedszkolnym, zadbaj o efektywne spędzanie wspólnego czasu. Zabawy ruchowe i konstrukcyjne to nie tylko świetny sposób na zapewnienie rozrywki malcowi, ale też naturalna i efektywna forma nauki oraz rozwoju funkcji poznawczych.
Zabawy ruchowe, takie jak tańce przy muzyce, tory przeszkód, zabawa w “Raz dwa trzy, Baba Jaga patrzy” oraz inne, pomagają ćwiczyć spostrzegawczość i skupienie. W ich trakcie maluch reaguje na zmieniające się warunki zabawy, ćwicząc uwagę i koncentrację. Uczy się też planowania, myślenia przyczynowo-skutkowego oraz pamięci ruchowej. Rozwija też pamięć, koordynację i orientację w przestrzeni, a przy tym wzmacnia i uelastycznia ciało.
Funkcje poznawcze u dziecka znakomicie rozwijają też zabawy konstrukcyjne, takie jak układanie klocków i puzzli, malowanie, rysowanie czy lepienie z masy plastycznej, a także zabawa zestawami naukowymi i doświadczalnymi. Zabawy te uczą dziecko rozwiązywania problemów i planowania, ćwiczą koordynację wzrokowo-ruchową oraz rozwijają umiejętności językowe poprzez m.in. nazywanie kolorów, kształtów czy wymyślanie scenariuszy zabawy. Ponadto dzięki zabawom konstrukcyjnym pociecha rozwija wyobraźnię, trenuje pamięć roboczą, uczy się wytrwałości i cierpliwości.
Wspólne rozmowy i czytanie
[[[PRODUKT:https://magento2:sgY3EvTQ@bobowozki.com.pl/maxi-cosi-fame-cabin-ultralekki-wozek-do-samolotu
Równie skuteczne we wspieraniu rozwoju poznawczego u dziecka są rozmowy i wspólne czytanie książek. Ten sposób spędzania czasu ma niebagatelny wpływ na rozwój wyobraźni, kreatywności, słownictwa i mowy u dziecka, ćwiczenie myślenia przyczynowo-skutkowego, pamięci i koncentracji. Dzięki temu maluch rozwija kompetencje emocjonalne i społeczne, uczy się wyrażania emocji i słuchania ze zrozumieniem, a także lepiej poznaje i rozumie świat.
Aby wspierać rozwój poznawczy dziecka poprzez rozmowy, zachęcaj je do częstego opowiadania o swoich przeżyciach, uczuciach i emocjach. Dobrym tematem do rozmowy jest też otoczenie – rozmawiajcie o tym, co jest wokół Was: o odwiedzanych miejscach, kolorach, pogodzie, ludziach czy zwierzętach. Zadawaj pytania otwarte i uważnie słuchaj odpowiedzi dziecka, bez przerywania, wyśmiewania czy lekceważenia jego odpowiedzi.
Jeśli chodzi natomiast o książki, to wybieraj te, które są dostosowane do zainteresowań i wieku dziecka. Czytaj powoli, pokazując i opisując ilustracje w książce oraz zachęcając pociechę do przewidywania, co się wydarzy albo do kończenia zdań. Czytajcie codziennie – już kilkanaście minut codziennej lektury ma istotny wpływ na prawidłowy rozwój dziecka.
Poznawanie świata przez doświadczenie
W rozwoju funkcji poznawczych u dziecka pomocne są też doświadczenia. Obserwacja, ale i uczestniczenie w rozmaitych czynnościach wpływa pozytywnie na rozwój pociechy. Dlatego zadbaj o to, aby dziecko „pomagało” Ci w gotowaniu obiadu, wkładaniu ubrań do pralki czy ścieraniu kurzu. Równie efektywne są wspólne spacery, podczas których dziecko może doświadczać otaczającego świata wszystkimi zmysłami. Aktywności te rozwijają umiejętność koncentracji, myślenie przyczynowo-skutkowe, pamięć, zdolność uważnej obserwacji oraz wyciągania wniosków.
Może Cię zainteresować również: Co potrafi 19-miesięczne dziecko? Sprawdź, na co zwrócić uwagę!
Rozwój poznawczy a codzienne bezpieczeństwo – co zrozumie dziecko?
Rozwój poznawczy ma duże znaczenie również dla zrozumienia przez dziecko zasad bezpieczeństwa. Umiejętności logicznego myślenia i wnioskowania oraz zrozumienie zasady przyczyny i skutku pozwalają mu pojąć, że pewne reguły i przedmioty pomagają chronić zdrowie i życie. Dzięki temu smyk jest w stanie zrozumieć, dlaczego np. w samochodzie trzeba siedzieć w wygodnym foteliku, zapinać pasy oraz że nie wolno wychylać się z auta.
Dziecko, które potrafi myśleć logicznie i rozumie konsekwencje różnych działań, łatwiej współpracuje z rodzicem w podróży. Dzięki temu wie, że nie powinno traktować konkretnych zasad jako narzuconych mu ograniczeń przeszkadzających w czasie jazdy, ale jako standardów mających zapewnić mu bezpieczeństwo.
Poszukujesz komfortowych i bezpiecznych fotelików samochodowych? Znajdziesz je w sklepie BoboWózki. Sprawdź też inne akcesoria dla dziecka, takie jak wózek 2w1 Cybex Jeremy Scott czy krzesełko składane Cybex Click&Fold.
Jak wspierać rozwój poznawczy dziecka w domu?
Jak skutecznie wspomagać rozwój poznawczy u dziecka w domu? Nie potrzebujesz do tego specjalnych narzędzi ani sposobów. Ważna są natomiast pozytywne emocje, stymulujące środowisko oraz cierpliwość ze strony rodzica.
Zachęcanie do zadawania pytań
W rozwoju funkcji poznawczych u dziecka kluczowa jest rozmowa. Dlatego mów do niego dużo, opisuj mu otoczenie i wykonywane czynności, a także zachęcaj do zadawania pytań. Nigdy ich nie zbywaj ani nie uciszaj pociechy. Cierpliwie odpowiadaj na pytania lub wspólnie szukajcie na nie odpowiedzi. W ten sposób dziecko uczy się nowych słów i budowania zdań, wyciągania wniosków i logicznego myślenia.
Rozmowa o emocjach i doświadczeniach
Zachęcaj malucha do mówienia o swoich uczuciach i doświadczeniach. Nazywanie emocji i rozmowa o tym, co dziecko przeżywa i jak się wtedy czuje uczy je empatii, myślenia przyczynowo-skutkowego oraz rozwija jego umiejętności społeczne i językowe.
Przeczytaj też: Jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami? Wskazówki jak okazać wsparcie
Wspólne odkrywanie nowych rzeczy
Równie ważna jest codzienna obecność i wspólne aktywności. Wspólna zabawa, gotowanie, sprzątanie maskotek czy spacer z pociechą siedzącą w bezpiecznym wózku np. Venicci Upline 2 wspiera jego rozwój poznawczy. Dzięki temu pociecha uczy się nowych rzeczy i poznaje świat. Takie doświadczenia pozwalają jej rozwijać pamięć, słownictwo, umiejętność koncentracji i zdolność wyciągania wniosków.
Zabawy rozwijające pamięć i logiczne myślenie
We wsparciu rozwoju poznawczego dziecka nieoceniona jest zabawa. Jest nie tylko przyjemną rozrywką i sposobem na miłe spędzenie czasu, ale też efektywną formą nauki. Układanie puzzli i klocków oraz gry planszowe (zwłaszcza typu “memory”) ćwiczą pamięć, koncentrację i spostrzegawczość, uczą planowania, logicznego myślenia oraz rozwiązywania problemów.
Zaburzenia funkcji poznawczych u dzieci – kiedy reagować?
Każde dziecko rozwija się w swoim tempie, dlatego nie każde opóźnienie w rozwoju funkcji poznawczych musi być powodem do niepokoju. Pamiętaj, że poszczególne umiejętności mogą się pojawiać wcześniej lub później u różnych dzieci. Niektóre objawy mogą jednak wskazywać na pewne zaburzenia funkcji poznawczych u dzieci. Warto je skonsultować z psychologiem, pedagogiem albo logopedą, w zależności od rodzaju występujących trudności.
Kiedy warto wybrać się do specjalisty? Rozważ wizytę u niego w przypadku widocznych trudności z koncentracją, zapamiętywaniem nawet krótkich wierszyków, rozumieniem prostych poleceń i nauką nowych rzeczy. Twoją uwagę powinien też zwrócić opóźniony rozwój mowy, zwłaszcza gdy dziecko mówi niezrozumiale i ma bardzo mały zasób słownictwa. Warto również wybrać się do specjalisty, gdy pociecha unika zabaw i aktywności wymagających skupienia i planowania, np. czytania książek czy układania klocków.
W przypadku problemów z rozwojem mowy, komunikacją i rozumieniem warto odwiedzić logopedę lub neurologopedę. Aby ocenić poziom rozwoju poznawczego u dziecka, warto wybrać się do psychologa lub pedagoga. Jeśli natomiast podejrzewasz, że trudności poznawcze mogą wynikać z przyczyn neurologicznych, w postawieniu diagnozy pomoże neurolog dziecięcy.
Pamiętaj, że dzięki wczesnej diagnozie u specjalisty szybciej zapewnisz odpowiednią pomoc smykowi, wdrażając stosowną terapię i ćwiczenia.
Dlaczego rozwój poznawczy jest tak ważny dla przyszłości dziecka?
Rozwój poznawczy jest podstawą nauki, samodzielności i relacji społecznych u dziecka. Wczesne wsparcie pociechy wpływa na jej pewność siebie i łatwiejsze przyswajanie wiedzy. Inwestując czas w rozwój poznawczy dziecka, pomagasz mu lepiej rozumieć świat i bezpieczniej w nim funkcjonować.
Uwaga! Przedstawione informacje i porady nie zastąpią opieki lekarza. W przypadku pytań i wątpliwości, skonsultuj się ze specjalistą.
Źródła:
